به گزارش خبرنگار مهر، نشست نقد و بررسی کتاب «ما که خندان میرویم» در روز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت در سکوی ایوان شاهنامه باغ کتاب برگزار شد. در این نشست، گلعلی بابایی، نویسنده کتاب در کنار کارشناسان جواد کامور بخشایش و صادق وفایی، حضور داشت.
گلعلی بابایی در ابتدای این نشست با اشاره به روند شکلگیری کتاب گفت: «ما که خندان میرویم» روایت گردان مالک اشتر از زمان شکلگیری تا سال ۱۳۶۳ است و تلاش کردم در این اثر، ادای دینی به رزمندگان و فرماندهان شهید این گردان داشته باشم تا نام و یاد آنها در تاریخ باقی بماند.
وی افزود: هنگام نگارش این کتاب، سعی کردم گردان مالک اشتر را مانند یک موجود زنده و پویا ببینم. برای من، هم دقت پژوهشی اهمیت داشت و هم اینکه متن، روان و قابل ارتباط با مخاطب باشد. آغاز نگارش کتاب دشوار بود، زیرا منابع موجود درباره سالهای ابتدایی شکلگیری گردان محدود بود. بخشی از خلاهای پژوهشی را با استفاده از تحقیقات و آثار قبلی جبران کردم، اما همچنان نقاطی وجود داشت که اطلاعات چندانی از آنها در دسترس نبود.
بابایی با اشاره به بخشی از چالشهای پژوهش در این کتاب گفت: در مقطعی از روایت، رزمندگان اسلامآباد غرب فرماندهی گردان را برعهده میگیرند، اما درباره چرایی این اتفاق، سند مشخصی وجود نداشت. میتوانستم به سادگی از این بخش عبور کنم، اما ترجیح دادم تا جای ممکن حق همه افرادی که در این گردان نقش داشتند، ادا شود.
وی همچنین از ادامه این پروژه خبر داد و گفت: این کتاب تا عملیات بدر را روایت میکند و جلد دوم آن نیز قرار است توسط جواد کاموربخشایش نوشته شود.
روایت، میدان اصلی پس از جنگ
جواد کاموربخشایش در بخش دیگری از این نشست، با تأکید بر اهمیت روایت در ادبیات جنگ گفت: ما در زندگی همواره با مقوله روایت مواجه هستیم؛ روایت، ابزاری برای بازنمایی رخدادها و انتقال تجربههاست و همین روایتها هستند که فهم ما از گذشته و حال را شکل میدهند.
وی افزود: در جهان امروز، روی سه حوزه هنر، ورزش و روایت سرمایهگذاری جدی صورت میگیرد. تأکید رهبر انقلاب بر «جنگ روایتها» نیز از همین منظر قابل فهم است؛ چراکه پس از پایان هر جنگ، میدان روایت آغاز میشود و هر طرف تلاش میکند روایت خود را تثبیت کند.
این پژوهشگر حوزه دفاع مقدس با اشاره به ساختار کتاب «ما که خندان میرویم» اظهار کرد: این اثر، روایتی خطی از شکلگیری گردان مالک اشتر تا پایان سال ۱۳۶۳ ارائه میدهد، اما ویژگی مهم آن، وجود یک «کلانراوی» است؛ شیوهای که به نظر من، از مختصات آثار گلعلی بابایی محسوب میشود. در این ساختار، مجموعهای از روایتهای پراکنده در قالب یک روایت منسجم و زنجیرهوار کنار هم قرار میگیرند.
کاموربخشایش ادامه داد: واقعیتنویسی، مهمترین ویژگی قلم گلعلی بابایی است. او در این کتاب تلاش کرده هم موفقیتها و هم شکستها را بدون اغراق روایت کند و صادقانه با مخاطب مواجه شود. علاوه بر این، حجم اسناد، بیسیمها، نوارهای صوتی و منابعی که در نگارش کتاب مورد استفاده قرار گرفته، نشاندهنده دقت پژوهشی بالای نویسنده است.
وی گفت: در این کتاب، گردان مالک صرفاً یک یگان نظامی نیست، بلکه به شکل یک خانواده تصویر میشود؛ خانوادهای که فرمانده آن در کنار نیروها حرکت میکند و حتی پس از شهادت فرماندهان نیز ساختار آن از هم نمیپاشد. این موضوع، بخشی از نبوغ مدیریتی فرماندهان دفاع مقدس را نشان میدهد.
«ما که خندان میرویم»؛ روایتی صادقانه از جنگ
صادق وفایی نیز در این نشست با اشاره به شیوه روایت در آثار بابایی گفت: گلعلی بابایی در این کتاب مانند کارگردان یک مستند عمل میکند و مخاطب از زاویه دید او، با راویان و روایتهای مختلف مواجه میشود.
وی افزود: یکی از ویژگیهای مهم کتاب، اشاره صریح به واقعیتهای جنگ است؛ از جمله تغییر شرایط عملیات خیبر و تبدیل یک حمله غافلگیرانه به نبردی رودررو. این صداقت در روایت، همان چیزی است که فرماندهانی مانند شهید همت نیز بر آن تأکید داشتند.
وفایی با اشاره به بازتاب مفاهیم دفاع مقدس در شرایط امروز گفت: بسیاری تصور میکنند رسانه تنها باید تصویر پیروزی مطلق ارائه دهد، در حالی که روایت صادقانه از جنگ، بخشی از حقیقت میدان است. تجربه دفاع مقدس نشان داده که تکیه بر ایمان، روحیه جمعی و باور به هدف، میتواند در برابر قدرتهای بزرگ ایستادگی ایجاد کند.
کاموربخشایش نیز در ادامه با اشاره به شخصیتپردازیهای کتاب گفت: نویسنده در این اثر، مجموعهای از روایتهای پراکنده را در قالب ساختاری منسجم سامان داده و تصویری کامل از گردان مالک اشتر ارائه کرده است. به اعتقاد من، هر بخش از این کتاب ظرفیت تبدیل شدن به یک روایت مستقل سینمایی را دارد.
وی افزود: نام کتاب نیز یادآور شهید مهدی خندان است؛ رزمندهای که در فضایی عاشورایی به شهادت میرسد و بخشی از روح حاکم بر کتاب را شکل میدهد.
در پایان نشست، حاضران درباره ابعاد مختلف روایت جنگ، ضرورت ثبت خاطرات رزمندگان و نقش ادبیات دفاع مقدس در انتقال تجربههای تاریخی به نسلهای بعدی گفتوگو کردند.
نظر شما